Phát triển các dự án thủy điện nhỏ, vừa và bài toán bảo vệ rừng: Cần có góc nhìn khách quan, khoa học

Đinh Văn Luyện
Báo Lao động Thủ đô

Thời điểm những tháng cuối năm 2020, miền Trung gánh chịu các đợt bão lũ lịch sử, bão chồng bão, lũ chồng lũ… gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Nhiều ý kiến cho rằng, nguyên nhân lũ thêm trầm trọng có một phần nguyên nhân xuất phát từ công trình thủy điện.

Quanh vấn đề này, thông qua đánh giá, phân tích chuyên sâu từ những chuyên gia, nhà khoa học có uy tín như: PGS. TS. Vũ Thanh Ca - giảng viên Đại học Tài nguyên và Môi trường, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Biển và Hải đảo; ông Nguyễn Tài Sơn, Chuyên gia trong lĩnh vực tư vấn, thiết kế xây dựng các công trình thủy điện; ông Đỗ Đức Quân, Phó cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo, Bộ Công Thương… Báo Lao động Thủ đô đã chỉ ra việc đổ lỗi lũ lụt chỉ do thuỷ điện là chưa đủ cơ sở khoa học. Nói cách khác, trước ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, các hình thái thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp. Đặc biệt, các nhân tố khác như đô thị hoá nhanh, rừng tự nhiên tiếp tục bị khai thác trái phép, hành lang thoát lũ bị lấn chiếm... cũng là một trong những nguyên nhân khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan diễn ra ngày một phổ biến.

Dù thủy điện không phải là nguyên nhân gây ra lũ, nhưng thông qua góc nhìn phản biện, Lao động Thủ đô cũng chỉ ra rằng, nếu xả lũ không đúng quy trình chặt chẽ thì có thể gây ra lũ và nhiều hậu quả nghiêm trọng. Bởi vậy, quản lý, khai thác thủy điện bền vững, tránh những hệ lụy đáng tiếc thì vấn đề chính lại ở khâu quản lý, điều hành, vận hành.

Và giải pháp quan trọng để giảm thiểu những tác động tiêu cực quanh vấn đề trên là các đập thủy điện cần phải được quy hoạch một cách hợp lý, tránh làm ngập các khu vực đất ngập nước có tầm quan trọng về môi trường, sinh thái. Cần xây dựng, phê duyệt và tổ chức thực hiện quy trình xả lũ và chạy thủy điện để đảm bảo dòng chảy môi trường cũng như không làm gia tăng nguy cơ lũ và tác động ít nhất tới các hệ sinh thái vùng hạ lưu. Cần thường xuyên quan trắc môi trường trong lòng hồ và cần nghiên cứu kỹ và tái định cư người dân ở khu vực có nguy cơ sạt lở đất và ngập lụt…