MẬT MÃ ĐỒNG THÁP MƯỜI

Nguyễn Thanh Toàn
Đài PT-TH Đồng Tháp

Chủ đề tác phẩm: Báo động về việc lệnh hướng trong khai thác Đồng Tháp Mười hiện nay 

Thông điệp: “Khuyết điểm của ngày hôm nay, là ưu điểm của hôm qua kéo dài” 

Thời lượng: 17 phút 25 giây 

Phát sóng: ngày 18/12/2020 

Tóm tắt: Đồng Tháp Mười (tiểu vùng, gồm 1 phần của 3 tỉnh Đồng Tháp, Long An, Tiền Giang) được hình thành qua quá trình biến tiện, biến lùi cách đây hàng ngàn năm. Do đó, bên dưới có một lớp đất phèn tiềm tàng, khiến cho nơi này, dù là đầu nguồn sông Tiên, nơi đón phù sa đầu tiên của dòng MeKong, nhưng ngàn năm vẫn trùng và trở thành túi chứa nước ngọt lớn nhất ĐBSCL, giữ vai trò điều tiết nước cho toàn vùng. Người dân qua bao thế hệ đã giải mã được lớp đất phèn tiềm tàng, mà an cư, phát triển. Nhất là sau năm 1975. công cuộc khai thác Đồng Tháp Mười đã góp phần giúp đất nước ổn định an ninh lương thực. Đến năm 1989, Việt Nam còn có dư gạo, để xuất khẩu hàng triệu tấn. Tuy nhiên, việc khai thác Đồng Tháp Mười để sản xuất lúa 1 vụ, lên 2 vụ, 3 vụ, rồi giờ là chuyển sang trồng cây ăn trái đã khiến hệ sinh thái nơi đây liên tục thay đổi. 

Từ sản xuất thuận thiên, người dân đã khai thác triệt để. Trước biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn gia tăng, năm 2017, Chính phủ đã ban hành NQ120 được gọi là NQ thuận thiện, định hướng phát triển ĐBSCL bền vững, trong đó có định vị vai trò túi chứa nước ngọt Đồng Tháp Mười. Dù đã có những mô hình, dự án được triển khai để thực hiện, nhưng vẫn còn rất ít. Khả năng mất túi nước Đồng Tháp Mười vẫn hiện hữu. Vấn đề đặt ra là chúng ta cần tìm một chìa khóa mới, để tiếp tục giải mã Đồng Tháp Mười, tránh những hệ quả nghiêm trọng cho toàn vùng ĐBSCL, bởi khai thác Đồng Tháp Mười quá mức.